#4 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರ್ಸ್ತು – ಖಾಸ್ಗಿ ರ್ಸ್ತು

ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗುವವನಿಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಮೊದಲ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಜನರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಯಾವ ವಸ್ತು ಯಾವ ಸ್ವರೂಪದ್ದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಯಾರು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು ಅನ್ನುವುದು. ಕಾಸರಿಮೆ(ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್) ಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಸ್ತು (Public Good and Private Good) ಅನ್ನುವ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸೇವೆ, ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವಾಗ ಅದನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡಬೇಕು ಅನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಸ್ತು (ಪಬ್ಲಿಕ್ ಗೂಡ್ಸ್): ಯಾವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಯಾರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗದ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕೊರತೆಯಾಗದ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಸ್ತುವೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಶುದ್ದ ಗಾಳಿ, ಜ್ಞಾನ, ದೇಶದ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಬೀದಿ ದೀಪ ಮುಂತಾದವು. ಈ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಯಾರನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಲಾಗದು ಮತ್ತು ಈ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಬಳಸಿದಾಗ ಅದು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸಿಗದ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

ಖಾಸಗಿ ವಸ್ತು (ಪ್ರೈವೇಟ್ ಗೂಡ್ಸ್): ಯಾವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಹೊರತು ಪಡಿಸಬಹುದೋ ಮತ್ತು ಯಾವ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ಇದ್ದು ಒಬ್ಬರು ಬಳಸಿದಾಗ ಅದು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಂತಹ ವಸ್ತುವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಸ್ತುವೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ ಇಲ್ಲವೇ ಸೈಟು. ಈ ಕಾರ್ ಇಲ್ಲವೇ ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಕೊಂಡವರು ಮಾತ್ರವೇ ಬಳಸಬಹುದು, ಇತರರು ಬಳಸದಂತೆ ಅದರ ಮಾಲಿಕ ತಡೆಯಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಕಾರ್ ಇಲ್ಲವೇ ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಕೊಂಡಾಗ ಅದು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕೊಳ್ಳಲು ದೊರಕದು.

ಅರೆಖಾಸಗಿ (ಕ್ಲಬ್ ಗೂಡ್ಸ್): ಇನ್ನು ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸದಂತೆ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಆಚೆಗಿಡಬಹುದು ಆದ್ರೆ ಒಬ್ಬರು ಬಳಸಿದ್ರೆ ಅದರಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಬಳಕೆಗೆ ತೊಂದರೆಯೇನು ಆಗಲ್ಲ. ಅಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕ್ಲಬ್ ಗೂಡ್ ಇಲ್ಲವೇ ಅರೆಖಾಸಗಿ ವಸ್ತುವೆನ್ನಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಸಿನೆಮಾ ಹಾಲ್, ಖಾಸಗಿ ಪಾರ್ಕ್. ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಆಚೆಗಿಡಬಹುದು (ಉದಾ:ಫೀಸ್ ಕೊಟ್ಟವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವೇಶ ಅಂತ ಮಾಡಬಹುದು.) ಆದರೆ ಒಬ್ಬರು ಪಾರ್ಕ್ ಬಳಸಿದರೆ ಅದರಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗದು ಅನ್ನುವಂತೇನಿಲ್ಲ.

ಎಲ್ಲರ ವಸ್ತು (ಕಾಮನ್ ಗೂಡ್ಸ್): ಇನ್ನು ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸದಂತೆ ಯಾರನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗದು, ಆದ್ರೆ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪೈಪೋಟಿ ಇರುತ್ತೆ ಒಬ್ಬರು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಅದು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಾಮನ್ ಗೂಡ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಊರ ಹೊರಗಿನ ಹುಲ್ಲಿನ ಬಯಲು. ಇದನ್ನು ಬಳಸಲು ಯಾರಿಗೂ ತಡೆಯಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ  ಹತ್ತು ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಇದ್ದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ಒಂದು ಮೀಟರ್ ಹುಲ್ಲು ತಮ್ಮ ದನಕ್ಕೆ ತಿನ್ನಿಸಿದರೆ ಆ ಒಂದು ಮೀಟರ್ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ದೊರಕದು. ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ: ಕೆರೆಯಲ್ಲಿನ ಮೀನು. ಬಳಸಲು ಯಾರಿಗೂ ತಡೆಯಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಹತ್ತು ಮೀನು ಸಿಕ್ಕರೆ, ಅದೇ ಹತ್ತು ಮೀನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸಿಗದು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆ ಹತ್ತು ಮೀನಿಗಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ ಇದೆ ಅನ್ನಬಹುದು.

ಈ ನಾಲ್ಕರ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಯಾಕಿರಬೇಕು? ಅನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಜನರಿಗೆ ಬೇಕಿರುವ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಈ ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಸ್ತುಗಳಾದ ಕಾರು, ಟಿವಿಯನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಸ್ತುಗಳಾದ ರಕ್ಷಣೆ, ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಶುದ್ದ ಗಾಳಿಯಂತಹದ್ದನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಆದ್ಯತೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಮನ್ ಗೂಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕ್ಲಬ್ ಗೂಡ್ಸ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಕೆರೆಯಲ್ಲಿನ ಮೀನನ್ನು ಕಾಮನ್ ಗೂಡ್ ಅನ್ನಬಹುದು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸಲು ಯಾರಿಗೂ ಯಾವುದೇ ತಡೆಯಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಒಬ್ಬರ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಅದೇ ವಸ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸಿಗದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಾರೂ ಬೇಕಾದರೂ ಬಳಸಬಹುದು ಅಂತಾದಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಅನುಕೂಲವಷ್ಟೇ ನೋಡಿ ಬಳಸುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿನ ಮೀನೆಲ್ಲ ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಕೆರೆ ನಾಶವಾಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಜೆಡಿ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. (ಯಾರಿಗೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಲ್ಲದ ವಸ್ತುವೊಂದು ಎಲ್ಲರ ದುರಾಶೆಗೆ ಸಿಲುಕಿ ನಶಿಸಿ ಹೋಗುವುದು). ಆಗ ಸರ್ಕಾರ ಆ ಕೆರೆಗೆ ಬೇಲಿ ಹಾಕಿ ಆದರೆ ಒಬ್ಬರ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಅದೇ ವಸ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸಿಗದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಾರೂ ಬೇಕಾದರೂ ಬಳಸಬಹುದು ಅಂತಾದಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಅನುಕೂಲವಷ್ಟೇ ನೋಡಿ ಬಳಸುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿನ ಮೀನೆಲ್ಲ ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಕೆರೆ ನಾಶವಾಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಜೆಡಿ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. (ಯಾರಿಗೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಲ್ಲದ ವಸ್ತುವೊಂದು ಎಲ್ಲರ ದುರಾಶೆಗೆ ಸಿಲುಕಿ ನಶಿಸಿ ಹೋಗುವುದು). ಆಗ ಸರ್ಕಾರ ಆ ಕೆರೆಗೆ ಬೇಲಿ ಹಾಕಿ .

Leave a Reply